foodFIRST Vijverbergsession

Agro Incubators

foodFIRST theme 2016/17 "The African future is for young, well educated, market oriented and organized farmer-entrepreneurs" -- more to this theme on: A policy paradigm for rural development cooperation in Africa, Vijverbergsession of 2 December 2015.

Rabobank, Bezuidenhoutseweg 5, Den Haag.

7 June 2017 17.00 - 19.00 uur


Image: © foodFIRST

This session organized in cooperation with Mireille Boshuizen, Ministry of Economic Affiars.

Inleiding door moderator Rubert Konijn

Een korte voorzet; waarom is de thematiek van agro incubators in de land- en tuinbouw zo belangrijk? Een aantal redenen: 1) Groei van landbouw is 11x effectiever in het verminderen van armoede in sub-sahara Afrika dan andere sectoren. Het verbetert bovendien de nutrition security. 2) Tuinbouw is bij uitstek ‘climate smart’. In Afrika zien we heel dramatisch de gevolgen van klimaatverandering, terwijl de Afrikanen daar zelf niets aan bijgedragen hebben. Dat is ook een morele reden. 3) Groenteelt is bij uitstek geschikt voor de voedselvoorziening in een urbane omgeving. 4) Het draagt bij aan verbetering van de positie van de vrouw: geld dat zij verdienen komt goed terecht, bij de kinderen met name. 5) Verder draagt het bij aan de verbetering van de arbeidspositie van jongeren. Beide, vrouwen en jongeren, profiteren ook van de opkomst van retail en lokale bedrijvigheid als gevolg van de ontwikkeling van de land- en tuinbouw.

Kristóf Racz, Encludesolutions

In het algemeen onderscheiden we tussen incubators en accellerators.

 

In de Afrikaans context lopen die twee termen echter door elkaar.

Incubators zijn gericht op startende ondernemingen, om hen een duwtje in de rug te geven. Zij bieden:

1) Training: is de meest omvangrijke functie en vooral in de eerste fase van een bedrijf heel belangrijk.

2) Mentoring: Waar een coach meer een consultant met specifieke kennis, is een mentor een ondernemer met eigen ervaring die als klankbord kan fungeren. In de praktijk blijkt in veel gevallen dat de kwaliteit én kwantiteit van geschikte mentoren in veel Afrikaanse landen niet hoog genoeg ligt.

3) Networking: incubators geven toegang tot een ‘entrepreneurship hub’. Gezamenlijke initiatieven houden de kosten laag en ondernemen effectief.

4) ‘Access to finance’: Vaak niet professioneel genoeg. Er moet intensieve begeleiding zijn; het soort begeleiding hangt af van de ontwikkelingsfase waarin een onderneming zich bevindt.

Het is belangrijk ‘to get the whole picture’: veel start-ups richten zich enkel op slechts één onderdeel van de incubator-keten. Bijvoorbeeld alleen ‘acces to finance’.

Er zijn dan ook verschillende types incubators, elke met een eigen verschillende strategie, en met een eigen achtergrond.

Incubators kosten veelal geld, er komt weinig geld binnen, en zijn vaak afhankelijk van donors. Aan de andere kant zijn er ook incubators die onderdeel zijn van een bedrijf. Enclude is geen agro-bedrijven tegengekomen die een incubator hebben opgezet.

4. Theodore Klouvas, Orangecorners

Aantal jaar geleden opgezet, vanuit het ambassadewezen. Gesteund door de Nederlandse overheid. Vooral te maken met de verschuiving van ‘aid to trade’. Ze zijn gericht op het inrichten van ‘startup ecosystems’, in verschillende Afrikaanse landen. De ervaring is dat veel ‘incubators’ vooral goede koffie en goede wifi bieden en vaak vooral goede event-organisers opleveren, maar geen duurzamer ondernemerschap ontwikkelen. Orange Corners zoekt steeds bestaande hubs op om daarbinnen een hoekje te bezetten en bij te dragen aan de activiteiten binnen die hub.

Verschillende vragen zijn daarbij belangrijk, een holistische benadering is nodig. Dat is vaak nog niet het geval. Met name belangrijk is: wat is er mogelijk in de omgeving? Hoe is de invloed van de lokale overheid? Wat is er mogelijk vanuit onderwijsinstituten (met name universiteiten)? En natuurlijk: wat wil de ondernemer? Een belangrijke vraag is tenslotte: hoe snel kan een jonge ondernemer onderdeel van een keten worden.

OrangeCorners wil bijdragen aan het verbeteren van het ecosysteem voor ondernemers in Afrikaanse landen, in samenwerking met lokale organisaties die hier het voortouw nemen. Ze bieden op dit moment: training, mentoring, networking, lezingen en seminars in een groot aantal verschillende landen. Nederlandse universiteiten bieden hierbij de trainingen waarmee de jonge ondernemers de vaardigheden leren om te ondernemen. Daarnaast worden de ceo’s van lokale bedrijven uitgenodigd om naar de hubs te komen en met de opstartende ondernemingen te kunnen netwerken.

Een bijkomstigheid, of misschien zelfs hoofdzaak, van het OrangeCorners werd genoemd: ‘redefining diplomacy’. De manier van opereren van OrangeCorners vindt veel weerslag onder ambassadeurs. “Producing tangible and coherent solutions for a shift from aid to trade”.

5. Niek van Dijk BoPinc

BOPinc houdt zich niet specifiek bezig met Incubators. Er zijn gelikte Incubators in stedelijke omgevingen, en je ziet ‘Agrobussiness Incubators’ aangekondigd met mooie beeldmerken op het platteland, maar daar is dan weinig verder te zien. Hoe dan incubators en agrobusisness bij elkaar te brengen?

Er zijn twee sleutels tot het vergroten van de impact van Agro Incubators:

Bijvoorbeeld het initiatief ‘2Scale’, waarbij alles draait om Agribusiness clusters:

“Goal: 2SCALE is one of the largest Agri incubators in Africa, aiming to scale 50 PPPs in 9 African countries.

Role of BoPInc: Private sector involvement, TA on marketingand distribution to the BoP

Achievement: 25+ companies successfully supported indeveloping and distributing relevant propositions to the local”

Alles begint met de vraag: ‘How do we solve it, in good contact with the local entrepreneur?’. Bijvoorbeeld in het geval van een van het thema post-harvest losses. Pilot in Ghana:

“Post Harvest losses business incubator, incubating post harvest technologies and linking with relevant NL companies

Goal: Food Connection Challenge Ghana aims to incubate business-led solutions for postharvest losses, a.o. By linking local SMEs to Dutch companies.

Role BoPInc: Project Management, Local SME identification, matchmaking w Dutch companies

Achievement: 20 local SMEs applied, of which 6 were shorlisted for matchmaking w NL companies. 5 of these matches were supported to work out business plan. 1 GH SME was selected to implement solution.”

6. Jaap Jan Verboom – Agribusiness Booster, ICCO

Private onderneming, met als voornaamste doel: ‘Bridging the pioneer gap’ het gat tussen het investeren van middelen en de opbrengst van het startende bedrijf. Er zijn veel initiatieven die start-ups op het allereerste moment helpen, en veel initiatieven die instappen op het moment dat er ‘return on investment’ is, maar weinig initiatieven die onderweg ‘de handjes vasthouden’. We werken heel dicht bij de ondernemer, aan de keukentafel zogezegd. Daardoor kan je met de ondernemer meelopen, co-ondernemer zijn. Doel is wel om uiteindelijk onze investering terugkrijgen, op termijn.

Agribusiness booster is bij uitstek een private organisatie en biedt kapitaalbehoud aan. Er wordt winst gemaakt. Voor niets gaat de zon op, ze wil een risicodragende accelerator zijn. Daarmee gaat het verder dan wat bekend is onder de noemer ‘impact investing’. De organisatie schept daarmee een nieuwe spel, een nieuwe set van regels.

Verboom hekelt de ‘onterechte concurrentie’. Agribusiness booster heeft een gezond verdienmodel. Maar toch worden zij beconcurreerd door subsidieverleners en kapitaalverstrekkers. Publieke instanties en ngo’s vinden het risicodragend investeren geweldig, maar kiezen uiteindelijk voor het verlenen van subsidies. Want: start-ups komen eerder op gratis geld af dan op deze vorm van lenen, en ook onze start-ups kiezen in een volgende fase voor het gratis geld, waardoor onze investering dan verdwijnt. Er gaat weinig tot geen publiek geld naar dit initiatief. Wij proberen tussen gratis geld en duur commercieel geld in te zitten, maar daarin zijn weinig fondsen geïnteresseerd (met name familiebedrijven weten ons te vinden). Onze vraag is natuurlijk waarom dit zo is.

7. Peter Ravensbergen, WUR & Ard Lenkeek, DIBcoop

Ravensbergen onderzoekt voor Economische Zaken de mogelijkheid tot het opstarten van een incubator. Het gaat hen om bedrijven die zich op post-harvest losses richten, de keten van oogst tot consument. Wat zijn de succesfactoren? Daarom is de onderzoeksvraag: zijn er initiatieven die aansluiten op de wens om agri-incubators beter te laten slagen? Hij heeft aan twintig incubators advies gevraagd, die tot verschillende lessen hebben geleid: 1) Heb een goed getest ontwerp, neem een bewezen concept, begin niet met een lang ontwikkelingstraject. 2) Marketing is van groot belang, want je product moeten worden afgezet. 3) Kijk naar de hele keten (ook naar de producten die met elkaar verwant zijn), een goede aanpak voltrekt langs de hele linie, richt je op de ondernemers, laat je niet teveeel in met de overheid. 4) Demonstratie, laat zien dat het werkt. 5) Toegankelijkheid, bedrijven moeten bij je kunnen komen. 6) ‘Access to finance’ is van belang; daar zit nog wel eens een probleem met woekerrentes. 7) Mentorschap en ontwikkelen en overdracht van kennis; hierbij moet je de lokale cultuur meenemen.

Lengkeek is een illustratie van een bedrijf dat op succesvolle wijze is aangesloten bij een incubator. Heeft een lening gekregen van StartLife, voor een onderneming in Mali, en verder mentoring & training.

8. Geprek

Er zijn grote uitdagingen voor Agro Incubators. Op een hoger niveau: wat gaat er gebeuren wanneer we inzetten op professionalisering van de landbouw in Afrika. Gaat dat ook, paradoxaal genoeg, niet gepaard met een groot verlies aan werkgelegenheid? Net zoals de opkomst van de dienstensector dat in het Westen heeft gedaan? Aan de onderkant van arbeidsmarkt gaan banen juist verdwijnen..

Daarom: educatie is van groot belang. Zorg dat mensen daarop zijn voorbereid, zodat men mee kan in die ontwikkeling. Dat is ook van belang om grip te krijgen op eventuele migratiestromen.

Tevens is het van belang een juiste focus/richting te behouden. Niet iedereen is een ondernemer, dus het gaat er om de situatie van de ondernemer te begrijpen en daar op in te spelen. Hoe kunnen we de omstandigheden verbeteren voor Agro Business?

Vragen die ook opspelen:

- Hoe kan de Nederlandse ondernemer hier nu juist van ‘profiteren’? Het is ook belangrijk om te benadrukken dat er geld verdiend kan worden, door het Nederlandse MKB en bedrijfsleven.

- Onderwijs moet zich ook richten op ondernemers. Er is in Afrika veel vraag naar ondernemers, maar o.a. de Universiteiten leiden ze niet op.

- Hoe ga je om met urbanisatie? Platteland loopt leeg, heeft het dan wel zin om te investeren in landbouw (en draag je daarmee juist ook niet bij aan verdere urbanisatie)?

- Er moet een integrale agenda komen voor Agro Incubators: een verbetering van alle omstandigheden, om het vestigingsklimaat te bevorderen.

 

Around foodFIRST

11 Aug 2017 | Brexit Down on the Farm
Brexit no doubt carries many risks, but it may also carry a key opportunity: the possibility of building a more efficient, innovative, world-leading a ...

31 Jul 2017 | Fifth Africa – EU Summit: A watershed moment for Africa-EU relations?
In November 2017 European and African leaders will meet in Abidjan, Ivory Coast for the 5th Africa – EU summit. This meeting between representatives ...

16 Jul 2017 | Video: SASS – Our work on Sustainable Food Systems
Our work on Sustainable Food Systems for Sustainable Development – Sistemi Alimentari e Sviluppo Sostenibile (SASS) SASS is a consortium project ...

29 Jun 2017 | Making sustainable agriculture a future for youth in Africa
The conference will be co-hosted by the European Commission together with the African Union Commission and the incoming Estonian presidency, and will ...

28 Jun 2017 | The what's, where's and how's of Agricultural Innovation Platforms
Marc Schut from the CGIAR International Institute of Tropical Agriculture and Wageningen University recently published a book with Guidelines for Inno ...

[> all messages

 

Available for download: FoodFirst on the Floriade Venlo 2012, the illustrated short report of the FoodFirst conferences in 2012.

 

foodFIRST Video

FF Floriade 28 August 2012

The WorldFoodClock