foodFIRST Vijverbergsession

SMEs at the November Conference

foodFIRST theme 2016/17 "The African future is for young, well educated, market oriented and organized farmer-entrepreneurs" -- more to this theme on: A policy paradigm for rural development cooperation in Africa, Vijverbergsession of 2 December 2015.

Rabobank, Bezuidenhoutseweg 5, Den Haag.

5 July 2017 17.00 - 19.00 uur


Image: © Worldbank

Vanavond een andere opzet: in een iets kleiner verband nadenken over hoe we straks bedrijven, vooral midden en klein bedrijf, bij de conferentie op 10 november kunnen betrekken; de conferentie “Join up with African food entrepreneurs”.

foodFIRST wil de vierhoek van overheid, wetenschap, ngo’s en bedrijven bij elkaar brengen. Dat lukt niet onaardig, maar vaak zijn bedrijven aanwezig via programma’s van anderen uit de vierhoek, dus niet-bedrijven – bijvoorbeeld SPAR via een programma van de WUR op 3 mei –. Of als interessant voorbeeld – zoals Moyee Coffee op 18 januari. [Verder hebben we Koppert, East-West Seeds, ICL, Soil Cares, Start-Ups en Hubs zoals BoPinc, Orange Corners, etc. gehad]

Maar nu willen we bedrijven laten participeren in een langere conferentie, en liefst voor een groot deel van die conferentie. Participeren is voor iedereen dat je iets brengt en dat je iets weer mee naar huis neemt. Wat kan dus de interactie op de foodFIRST conferentie een bedrijf bieden? Het moet wat anders zijn dan het uitwisselen van ervaringen en best-practices, wat voor de andere leden van de vierhoek veelal (meer dan) genoeg is (dat is toch het dieet waarop overheden, ngo’s en wetenschap goed gedijen en bloeien). Het moet iets zijn dat voor iemands bedrijf, intrinsiek, ook iets oplevert. Wat dat betreft schuift de interesse van veel ngos ook op naar dat er iets te halen moet zijn voor hun ‘bedrijf’.

Daarbij moeten we met name kijken naar het MKB: voor de (heel) grote bedrijven is het makkelijker om iemand aanwezig te laten zijn dan voor het MKB waar je een uur toch maar één keer kunt besteden aan iets – en dan gaat het bedrijf altijd voor. Daarover, over zinvolle en effectieve participatie van het MKB willen we van gedachten wisselen. In deze aparte sessie, want de ervaring, mijn ervaring in ieder geval, leert dat als je het gaandeweg organiseert, je in tijdnood komt – dan blijkt dat dat heel goede idee net niet meer te realiseren is, of nog erger, krijg je achteraf te horen: jullie zouden dat en dat een volgende keer moeten doen, want dat was daar en daar zo ontzettend, ‘fan-ef-sterretjesterretjesterretje-tastic’ goed.

Hugo Verkuijl (Hivos/Directeur-eigenaar van Biocarburant S.A., Mali)

Vertelt over de Disrupt!Food! die gehouden is in Zimbabwe: 14 ondernemende mensen in de voedsel sector uit de keten van productie, verwerking en consumptie die ieder een product of dienst voorstellen waarmee zij een maatschappelijke probleem willen oplossen. Een voorbeeld: nu wordt veel maïs verbouwd, maar door klimaat verandering wordt dat steeds problematischer. Één van de voorstellen is van een bedrijf dat sorgum gaat verbouwen en daarvan muesli maakt, waarmee je ook een diverser voedsel systeem creëert. Zo hebben alle 14 bedrijven een ‘story’ (wat als benaming beter past dan ‘pitch’, omdat het gaat om een maatschappelijke inzet, meer dan alleen een bedrijfstechnische). Die ‘stories’ gaan in op het maatschappelijke probleem dat wordt aangepakt, de maatschappelijk waarde; wie het netwerk is; hoe het idee inclusief is; wat je nodig hebt aan bedrijfsmiddelen; wat je gaat leveren. Die stories werden verteld voor een publiek van investeerders uit de regio (Zimbabwe, Zuid-Afrika, Malawi). Resultaat was dat meer dan de helft met (potentiële) commitments uit de Disrupt!Food! naar uis ging.

Jan van Rijsingen (Topsector Agrifood)

Voor bedrijfsleven in de agribusiness moet groei nu vooral van buiten Europa komen. Multinationals hebben dat al beet, hun markt in Europa is verzadigd. het MKB kan de vleugels uitslaan als zij elders, in dit geval dus Afrika, waardeketens opzet.

Genetici, de zaadveredelaars, zitten al overal. Machines voor de voedselindustrie worden al veel geëxporteerd. Universiteiten (de WUR etc.) werven succesvol in Afrika. Wat alleen nog blijft liggen: hoe ga je produceren met de machines die gekocht zijn, en hoe speel je in op lokale gewoontes – in India willen mensen geen korstje om het brood, hoe zorg je dat je machine dus korstloos bakt. Daar liggen veel kansen voor joint ventures met lokale bedrijven en de lokale bevolking. Cluster-vorming met lokale bedrijven is belangrijk omdat die ook kennis van de lokale cultuur hebben die jij als Nederlandse ondernemer niet (meteen) hebt.

Belangrijk is het verdienmodel voor ieder die deelneemt aan een cluster; de lokale ondernemer moet er aan kunnen verdienen. Betekent dat je consument gedreven moet werken en niet produceren voor een verzadigde markt. Ook als je je op de kleinste ondernemers richt, moet je kijken naar het verdienmodel en de levensvatbaarheid als bron van inkomen. Als je alleen op de kleine producenten richt omdat ze klein zijn, heb je de kans dat je productie structureel gaat achterlopen bij de bevolkingsgroei (voorbeeld van tilapila kwekerijen in Kenia die die groot in aantal toch te weinig produceren voor de lokale bevolking).

Wat moet er dus voor iedereen inzitten om lokaal in Afrika aan de slag te gaan, dat is de beginvraag.

Gesprek

BoPinc springt hierop in: zij organiseren Afrikaanse incubators en hebben in de week van de conferentie zelf een bijeenkomst van Afrikaanse ondernemers die naar Nederland komen. Dat gebeurt in het kader van een programma dat al in 2015 is gestart. In dat kader komen er nu zo’n 7 ondernemers naar Nederland voor een herhaaldag.

Maar: wat maakt de conferentie aantrekkelijk voor een ondernemer?

Dat hangt af van in welke groeifase het bedrijf verkeert. Als er een kapitaal behoefte is, is pitchen voor ICCO, Hivos, Rabobank interessant.

Voorts, gaat de conferentie leiden tot meer commitment van investeerders? Daartoe moet je in ieder geval gelijksoortige bedrijven uit NL en Afrika aanwezig hebben.

Een ander punt van interesse is hoe je goede ideeën verder kunt brengen – wat BoPinc doet met de incubators – en dan moet je netwerken en bedrijfscontacten kunnen bieden.

Clustering is voor het slagen belangrijk: bij elkaar brengen van complementaire bedrijven die een bijdrage kunnen leveren aan een waardeketen.

Voorbeelden van partnerschappen tussen NL en Afrikaanse bedrijven kunnen inspireren.

Als je een aantal Afrikaanse bedrijven als groep naar NL haalt, is het makkelijker toegang te krijgen tot investeerders en NL bedrijven die mogelijke partnerschappen kunnen bieden voor deze bedrijven. Ook het overbrengen van specifieke expertise die voor die Afrikaanse bedrijven handig is, wordt dan gestimuleerd – een voorbeeld van hygiëne in de verpakkingsindustrie wordt gegeven.

Voor beide partijen moet er een opportunity zijn en daarop moeten eventuele pitches zich ook richten.

De aanwezigheid van beleidsmakers is interessant voor bedrijven omdat je het dan kan hebben over het oplossen van hindernissen die men ervaart: logistiek, interne tariefsmuren, etc. Wat kan je daaraan doen, wat is de rol va economische diplomatie, etc.

Tenslotte kunnen studenten en alumni in NL met praktijk gerichte projecten die ze tijdens hun studie doen inhaken op deze bedrijfs-pitches.

Meer specifiek over hoe en wat

Hoe voed je de steden, gezien de snelle urbanisatie van Afrika? Dat antwoord moet tegelijk de boerenstand in Afrika zelf vitaliseren. De koopkrachtige vraag die ontstaat is een kans voor de boeren daar en moet hen niet ontnomen worden. Dat is de overkoepelende framing van de conferentie. Het gaat om verdienmodellen voor Afrika en Nederlandse bedrijven, en als je dan de kansen wilt benadrukken, kom je haast vanzelf uit bij de jongere ondernemers die staan de trappelen. Maar, het gaat niet over jeugd en jeugdwerkloosheid, bijvoorbeeld; entrepreneurship staat voorop.

Breng de waardeketen in beeld van een bepaalde product, laat zien die er allemaal aan moeten, kunnen en willen verdienen. Horticultuur is dan een belangrijke sector. Breng mensen in die keten die succesvol zijn in beeld. Het gaat om het laten zien van een generiek probleem, een voorbeeld van wat er allemaal bij komt kijken, met als leidende idee dat er veel in Afrika gebeurt, dat Afrika een continent van hoop is. Het gaat niet meteen om individuele gevallen.

Via Agriterra, AAA, NCR kunnen we die hoop wel verbeelden.

Richt je op de ruimte rond de stad waar in onderscheiden cirkels de productie plaatsvindt. Hoe gaat en metropool als Fort Portal in Uganda groeien en hoe verbindt die stad zich met het platteland er om heen. Dan zie je ook waar je de producten moet afzetten, wat die consumenten in die stad willen. En je ziet een koopkrachtige groep in de middenklasse én een andere grote groep die (veel) minder kan betalen – hoe zorg je voor eten voor ook die laatste groep. Als je zo die waardeketen van platteland naar stad in beeld hebt, kan je onderdelen daarvan aan de orde stellen.

Belangrijk blijft: Afrika is geen continent van problemen maar van kansen, en het gaat erom dat de capaciteiten van Afrika zelf door henzelf benut worden om die kansen te grijpen en dat de Nederlandse bijdragen die kansen niet wegkaapt.

            

Around foodFIRST

12 Sep 2017 | Food challenges and opportunities in Nairobi
ECDPM’s Hanne Knaepen interviews Dr. Diana Lee-Smith, co-founder of the Kenya NGO Mazingira Institute in Nairobi, Kenya, about the food challeng ...

12 Sep 2017 | I couldn’t believe that in Africa we export what we produce, and import what we eat!
The objective of Marie Diongoye Konaté's company, Protein “Kissè–La”, is to transform local grains into a high nutritional value prod ...

4 Sep 2017 | 'Afrika is meer dan giraffen', jonge Afrikanen willen continent terug
Piramides bekijken in Egypte, op het strand liggen in Marokko, op safari gaan in Zuid-Afrika. Het zijn de standaardactiviteiten waar je aan denkt bij ...

21 Aug 2017 | Ik hoop dat onze studenten niet klakkeloos oplossingen uit Nederland overnemen
Welk gevaar ligt op de loer als een wetenschapper ook als consultant werkt? Waarin mondde de neoliberalisering van waterbeleid in het Zuiden uit? Vice ...

11 Aug 2017 | Brexit Down on the Farm
Brexit no doubt carries many risks, but it may also carry a key opportunity: the possibility of building a more efficient, innovative, world-leading a ...

[> all messages

 

Available for download: FoodFirst on the Floriade Venlo 2012, the illustrated short report of the foodFIRST conferences in 2012.

The WorldFoodClock