Voedsel en Geopolitiek

Vijverbergsessie op maandag 21 november 2011, met met Tassos Haniotis, Directeur AGRI/L, Europese Commissie, Directoraat Generaal voor de Landbouw

[> Naar het verslag op Food First for Thought

Achtergrondartikelen: Voedsel brengt geopolitiek terug in platte wereld

Uit het artikel Voedsel brengt geopolitiek terug in platte wereld van Cor van Beuningen, coordinator van het Food First programma, dat verscheen in het Financieële Dagblad van 5 februari 2011. Lees ook het artikel The new geopolitics of food van Lester Brown over dit thema.

"De hoge voedselprijzen vormen een ernstige bedreiging voor globale groei en sociale stabiliteit, meent Wereldbankpresident Robert Zoellick (The G20 should agree to put food first - Financial Times, 5 januari 2011). Is dat niet wat overdreven? Nee, er staat wel degelijk heel wat op het spel. Alleen, het zijn niet de hoge prijzen die de bedreiging vormen; voedsel zelf is springstof onder een werkbare wereldorde. Is een ramp ophanden, of blijft het bij een dreiging?

...

"De nieuwe schaarste van voedsel en energie katalyseert een proces van omgekeerde globalisering. Behalve een markt waar geconcurreerd en gehandeld wordt is de wereld ook weer een arena, waar machtsposities worden betrokken en waar geloerd en gevochten wordt. Dit proces is door de financiële crisis in een stroomversnelling geraakt. De protectionistische reflexen van staten die in paniek hun banken en industrieën redden hebben wereldwijd de geopolitieke instincten en percepties verder aangewakkerd.
Hier staan we nu in een tegenstrijdige beweging:
aan de ene kant de globalisering, de éénwording van de wereld als globale markt, gepaard gaande met ontstatelijking en dénationalisering;
aan de andere kant de omgekeerde globalisering, de renationalisering en repolitisering van het economisch leven en de geopolitisering van de internationale betrekkingen.

"Deze situatie levert flinke dilemma’s op voor beleidsmakers in Nederland en de EU. Het lijkt onontkoombaar dat met beide bewegingen rekening wordt gehouden, maar trade offs lijken even onontkoombaar.
Voedsel blijft een cruciale rol spelen in het vervolg. Het EU beleidslijn betreffende de toekomst van het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid, houdt nadrukkelijk ruimte open voor het stimuleren van de eigen landbouwproductie. Daar zijn goede redenen voor, maar deze stap zal door onze globale partners ook begrepen worden als bewijs van wantrouwen en van onwil om tot een collectief vergelijk te komen.
Een volgende stap is de hervatting van de Doha-ronde, de in 2008 gestrande onderhandelingen over de vrijmaking van de wereldhandel. Voedsel is geschilpunt nummer één. Alle partijen weten dat het collectieve belang – globale economische groei – het meest gediend is met handelsliberalisering. Maar dat telt niet, als het vertrouwen ontbreekt dat nodig is opdat partijen bereid zijn om af te zien van de vrijheid om voor het ik-hier-nu te kiezen, ten gunste van een betere uitkomst voor allen. Zijn landen bereid om zich kwetsbaar op te stellen en zelfs een deel van hun soevereiniteit op te geven voor een werkbare internationale orde – of groeit het wantrouwen?

"Voedsel is springstof in de handen van politici. Zullen zij er op verantwoorde wijze mee omgaan?"

Op 21 juni was er een themabijeenkomst op de Hogeschool HAS Den Bosch.

Cor van Beuningen, directeur van Socires en coördinator van het Food First programma, en Gerrit Meester, voormalig topambtenaar bij het ministerie van EL&I en spreker op ELE2011, spraken over de wereldwijd stijgende voedselprijzen. De prijzen van landbouwproducten als graan, rijst, maïs, sojabonen, melk en suiker zijn de afgelopen jaren enorm gestegen. De voedseltekorten en stijgende prijzen zorgden in de armste regio's van de wereld eerder al voor politieke onrust. Denk hierbij aan Noord Afrika. In Tunesië demonstreerden jongeren drie weken lang tegen onder andere de almaar stijgende voedselprijzen. Ook in Europa zorgden de hoge voedselprijzen voor problemen. In Italië leidden de hoge graanprijzen eind 2007 tot een heuse pasta crisis.
De tekst van de Lezing en de dia's van de presentatie.

            

Around foodFIRST

16 Oct 2017 | 'Making Africa work' – What not to do
'Africa Works' was the somewhat provocative title of a book published in 1999. With the subtitle "disorder as a political instrument", the problem cit ...

5 Oct 2017 | Harnessing the demographic dividend through investments in youth
Youth are key stakeholders in the attainment of the goal and aspirations of Agenda 2063. This is premised on the youth bulge currently experienced on ...

4 Oct 2017 | Is Africa Still Rising?
Growth across Sub-Saharan Africa has weakened since 2015, and the poor outlook for commodity prices has cast doubt on the region’s economic promise, ...

4 Oct 2017 | Securing Land Rights in Africa
Across the continent, insecure rights to land are robbing millions of financial stability and long-term prosperity. While new technology is giving peo ...

12 Sep 2017 | Food challenges and opportunities in Nairobi
ECDPM’s Hanne Knaepen interviews Dr. Diana Lee-Smith, co-founder of the Kenya NGO Mazingira Institute in Nairobi, Kenya, about the food challeng ...

[> all messages

 

Available for download: FoodFirst on the Floriade Venlo 2012, the illustrated short report of the foodFIRST conferences in 2012.

The WorldFoodClock

 

 

Did you know?